Handig contact met Viento

door Else Röder, voorzitter DMD
www.ervaringskennisinkaart.nl

Al voordat ik binnen ben ontmoet ik Viento en zijn baasje Nancy op het tuinpad: Nancy heeft net een ommetje gemaakt voordat ons gesprek begint. Viento loopt speels met me mee op en duwt al direct z’n snuit onder mijn hand – aai mij, aai mij…

viento en nancyWat een mooie naam! Hoe kom je daaraan?

‘Viento had deze naam al toen we hem in het nest zagen, dus de fokker heeft hem zo genoemd. Het is Spaans voor ‘wind’, eigenlijk spreek je het uit met een ‘b’ maar dat doen wij niet. Viento is als pup aan ons gezin gekoppeld, we hebben hem niet zelf uitgekozen. Voor de fokker vulden we een lijst in met vragen over de situatie thuis, wat voor soort hond we graag wilden, of er kinderen in huis zijn en dergelijke. De hondjes werden, zo klein als ze zijn, getest om te bepalen wat voor karakter ze ieder hebben. Het matchen van gezin en hond is goed gelukt in ons geval. De kinderen, 9 en 10 jaar, en Viento hebben veel plezier met elkaar. Hij is speels en zodra een kind op de grond gaat zitten, gaat hij erbij zitten; aan hun speelgoed komt hij niet.’

En wat voor ras is dit?

‘Het is een Goldendoodle, een kruising tussen een Golden Retriever en een Poedel, van middelgroot formaat. Hij is iets kleiner dan een Retriever. Je ziet dat hij wel blond is maar hij heeft ook wat donkerder haar – dat komt via zijn bruine Poedel-vader.’

Heel bijzonder, zo’n blonde half grote hond, met een zachte iets krullende vacht. En zijn staart, die lijkt wel op de staart van een vos – opvallend mooi pluimig.

Nancy: ‘Ja, we laten vooral in de zomer zijn vacht niet te lang worden, hij gaat eens in de paar maanden naar de trimsalon. Vooral de staart wordt anders te lastig om goed te borstelen, en bij zijn ogen houd ik het ook zelf een beetje kort zodat hij goed kan zien. Hij verhaart verder helemaal niet, dat hoort bij dit ras.’

Wanneer kwam je in contact met DMD?

‘Ongeveer anderhalf jaar geleden, Viento was ruim een jaar oud. Via een berichtje in de krant. Ik heb op de website gekeken en toen dacht ik dat het wel iets was voor onze hond. Ongeveer een half jaar later begon ik met bezoeken. Nu is hij drie jaar.’

Waar ga je op bezoek?

‘Ik ga naar de Wissel in Overasselt, een dagopvang voor verstandelijk gehandicapten, volwassenen. Ik ga op bezoek bij twee groepen, met laag en midden niveau. De meeste cliënten kunnen niet praten, sommige zijn rolstoelafhankelijk, het verstandelijk niveau is zeer beperkt; ze maken wel geluiden maar je moet ze goed kennen om te begrijpen of ze iets niet willen of juist leuk vinden. Als ik binnenkom ga ik vanaf de voordeur samen met de begeleider die weet dat ik op bezoek kom, naar de huiskamer waar de cliënten zitten en liggen.’
Ik begrijp dat iedereen klaar zit voor de komst van Viento?

‘Ja, het is echt een activiteit, op vrijdagmiddag, eens in de drie weken. Degenen die het contact met de hond leuk vinden zijn dan aanwezig in de huiskamer. Cliënten die blijvend afhoudend reageren of bang zijn, zijn in een andere activiteitenruimte.
Er is er nu eentje die al begint te glimlachen als hij mij hoort aankomen, stap, stap, stap, dus dan is er herkenning of in ieder geval reactie. Er zijn ook cliënten die de hond pas ontdekken als die naast hem of haar zit of ligt. Vorige week met die hitte konden ze Viento ook goed horen en voelen ademhalen vanwege het hijgen. Dat is nog een extra zintuiglijke prikkel.’

Hoe komt het contact tot stand?

‘De begeleidster gaat een voor een bij iedereen langs en ik volg met Viento. We gaan bijvoorbeeld eerst naar Daan, een man die op een bed ligt. Viento wordt eerst op een tafeltje bij hem gezet om het contact op te bouwen en dan gaat Viento bij Daan op bed liggen. De begeleidster probeert contact te maken met Daan en zijn aandacht op de hond te richten. Ik sta dichtbij Viento, en ik begeleid het contact van Viento naar Daan.
Een andere cliënt, Ruud, pakt alles wat hij tegenkomt heel stevig vast, en ook Viento – dat ging te hard voor Viento. Daar hebben we een oplossing voor bedacht. Ruud pakt de hand van de begeleidster en dan wendt de begeleidster Ruuds hand zo, dat hij de hond voelt en aait, met de rug van z’n hand en arm. Dat werkt voor alle partijen uitstekend. Ook bij sommige andere cliënten leggen we op deze manier contact. Soms pakken cliënten mijn hand of de begeleidster pakt hun hand en dan helpen we zo de hond te aaien. Anders moet je iemand steeds afremmen en dat is niet fijn. Zo forceer je niks en ontstaat er toch contact. Daar hebben we in de praktijk handigheid in gekregen.’

Ik vraag Nancy of ze het even bij mij kan voordoen – en ja, dan ik snap het direct.

Er zijn cliënten die liggen, in de huiskamer?

‘Ja, soms ligt iemand overdag even op bed ter afwisseling van de zittende houding in een rolstoel, of om te rusten of om sondevoeding te krijgen. We hebben Viento ook een keer bij iemand op een waterbed getild, maar dat vond Viento niet fijn, dat was te wiebelig voor hem.
Vaak zet ik Viento op een lage tafel naast iemand in een rolstoel, of op een hoge tafel, als dat beter uitkomt. We verzinnen voor iedereen een geschikte manier om de hond te voelen, te knuffelen of te aaien. Per persoon zijn we zo’n vijf tot soms tien minuten bezig met het contact.’

Ik probeer ondertussen de vijf-minuten-test van Karin en ja hoor, ik stop met aaien en meteen weer kruipt hij met zijn koppie onder mijn hand. Bedelend naar méér aaien.

Wat doet het met de cliënten?

‘Vooral het voelen van die zacht krullende vacht van Viento is voor mensen die verder niet veel kunnen al een bijzonder aantrekkelijke en aparte ervaring. Iemand zegt herhaaldelijk “twee oren” tegen Viento, en vorige week maakte hij voor het eerst een klik-klikgeluidje met z’n mond, om de hond naar zich toe te lokken. Mooi om te merken dat er dan interactie ontstaat.
Een meisje, dat ook wel eens op een paard ligt, gaat als haar hand op Viento landt uit zichzelf heel geroutineerd door zijn vacht kroelen. En vorige week merkte ik dat een vrouw die diep autistisch is en eigenlijk altijd strak naar beneden kijkt, nu een keer opkeek, iets meer met een open blik. Viento zit alleen maar voor haar, dringt zich niet verder op. Precies voldoende. Ze aait hem nog niet, dat komt misschien nog. Ze kijkt nu ook af en toe naar anderen die de hond aanraken.
Een ander meisje, dat wel kan lopen en niet praten, ging afgelopen keer helemaal onder zijn bek kijken en zijn ogen bekijken. Ze ging bijna onder de hond liggen om hem helemaal in zich op te nemen. De begeleidster zei dat ze bij mensen ook het gezicht voelt met haar handen, dus we zijn benieuwd of ze de volgende keer ook de kop van de hond gaat aanraken en voelen. Steeds een stapje verder, want in het begin wou ze niets van hem hebben, en nu aait ze hem zelfstandig op z’n rug.
Een enkeling van wat hoger niveau geeft wel eens een koekje. Maar de meesten kunnen dat niet.’

Een haast overbodige vraag: wat vindt Viento ervan?

‘Zodra ik samen met hem uit de auto stap, trekt hij mij naar de ingang. En vervolgens, eenmaal binnen, wordt hij heel rustig, gaat hij zitten en wil hij voortdurend geaaid worden. Hij voelt aan wat de bedoeling is. Eerst zaten de cliënten in een grote huiskamer in een gesloten kring, en dat was niet zo prettig voor Viento; nu komen we in twee kleinere huiskamers, waar iedere cliënt zijn of haar eigen plekje heeft – en dat werkt voor Viento veel beter. Ook daar zijn we in de praktijk achter gekomen. Het is wel een hond die eerst moet wennen aan iets nieuws, hij kan snel schrikken. Na twee, drie keer was hij gewend. Hij moest ook wennen aan het feit dat ik hem optil op een tafel of op een bed. Thuis mag hij niet op de bank of op bed en dat doet hij ook nog steeds nooit.’

Wat doet het met jou?

‘Ik heb zelf een aantal jaren met verstandelijk gehandicapten gewerkt en ook met dementerenden. Ik vind het belangrijk om iets leuks met en voor Viento te doen. Bij de bezoeken komt dit samen en voor de cliënten is het een extra activiteit. Ik vind het mooi werk.’

Als ik afscheid neem vertelt Nancy nog dat Viento in de herfst altijd achter vallende blaadjes aanrent en deze in zijn bek neemt en helemaal verkruimelt, dus hij heeft toch iets speciaals met wind…

NB Namen van cliënten zijn om privacyredenen gefingeerd.